Γενικά
Η ανεπάρκεια της αφυδρογονάσης της σουκινικής ημιαλδεΰδης (SSADH) είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο γενετικό νευρομεταβολικό νόσημα που επηρεάζει τον μεταβολισμό του GABA, ενός βασικού ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου. Ακριβώς λόγω της ενζυμικής ανεπάρκειας, έχουμε συσσώρευση στον οργανισμό GHB.
Τελικά, το γεγονός αυτό έχει άμεση σχέση με την εμφάνιση νευρολογικών και αναπτυξιακών διαταραχών.
Κλινική εικόνα και συμπτώματα
Συνήθως η μέση ηλικία έναρξης των συμπτωμάτων είναι περίπου στους 11 μήνες.
Έτσι τα πιο συχνά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν:
- καθυστέρηση κινητικής ανάπτυξης
- καθυστέρηση λόγου και επικοινωνίας
- υποτονία
- αταξία
- επιληπτικές κρίσεις
- διαταραχές συμπεριφοράς
- διαταραχές ύπνου
Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούμε και ψυχιατρικές εκδηλώσεις, υπερκινητικότητα, αυτοτραυματισμοί ή ψευδαισθήσεις.
Αιτιολογία και γενετική βάση
Τη SSADH προκαλούν μεταλλάξεις στο γονίδιο ALDH5A1, το οποίο κωδικοποιεί το ένζυμο που είναι απαραίτητο για τη διάσπαση του GABA. Δηλαδή η νόσος είναι κληρονομική, με αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο. Δηλαδή και οι δύο γονείς είναι συνήθως φορείς, χωρίς να έχουν οι ίδιοι συμπτώματα.
Διάγνωση
Η διάγνωση προκύπτει από συνδυασμό:
- κλινικής εικόνας
- μεταβολικού ελέγχου
- γενετικού ελέγχου
Ωστόσο, η κύρια εργαστηριακή εξέταση είναι η ανάλυση οργανικών οξέων στα ούρα, όπου είναι αυξημένο GHB.
Τελικά τη διάγνωση επιβεβαιώνει ο μοριακός γενετικός ελέγχου του γονιδίου ALDH5A1.
Επίσης σημαντικό ρόλο μπορεί να έχουν :
- εξετάσεις πλάσματος
- εγκεφαλονωτιαίο υγρό
- EEG
- MRI
- WES / gene panels
Επιστημονικά δεδομένα και ταξινόμηση
Τη νόσο καταγεγραφουν σε διεθνή συστήματα με τους παρακάτω κωδικούς:
- ORPHAcode: 22
- ICD-10: E72.8
- ICD-11: 5C50.E1
- OMIM: 271980
Εναλλακτικά, μπορεί να συναντήσουμε τις ονομασίες:
- 4-hydroxybutyric aciduria
- Gamma-hydroxybutyric aciduria
- SSADH deficiency
Επιδημιολογία και στατιστικά στοιχεία
Γενικά στη βιβλιογραφία συναντούμε περίπου 450 περιστατικά παγκοσμίως. Ωστόσο, είναι πιθανό η νόσος να είναι υποδιαγνωσμένη.
Γενικότερα σε επίπεδο σπάνιων νοσημάτων, οι συχνότητες συχνά κυμαίνονται από 1 ανά 100.000 έως 1 ανά 1.000.000 γεννήσεις.
Στην Ελλάδα η εκτίμηση είναι ότι η κοινότητα αφορά περίπου 10 έως 90 ασθενείς.